The Godfather denince akla mafya, silahlar, aile ve güç geliyor. Fakat filmi sadece bir mafya hikâyesi olarak izlemek, filmin en önemli taraflarından birini kaçırmak demek. Çünkü The Godfather aslında Michael Corleone'nin nasıl değiştiğinin hikâyesi.
Filmin başında Michael diğer aile üyelerinden farklıdır. Ailesinin ne yaptığını bilir ama bu dünyanın dışında durmak ister. Hatta Kay'e ailesinin “kendisine ait bir şey yaptığını” ve onun bundan farklı olduğunu söyler. Michael için ailesi geçmişte kalmış bir şey gibidir. Onun başka bir hayatı vardır.
Fakat sonra babası Vito Corleone vurulur. Michael'ın ailesine olan bağlılığı yavaş yavaş başka bir şeye dönüşmeye başlar. Önce babasını korumak ister. Sonra Sollozzo'yu öldürür. Ardından Sicilya'ya kaçar. Döndüğünde ise artık eski Michael değildir.
Burada filmin asıl sorusu ortaya çıkar: Michael kötü birine mi dönüşüyor, yoksa içinde zaten bulunan bir taraf mı ortaya çıkıyor?
Başlangıçta Michael kendisini ailesinden ayrı görür. Fakat ailesini koruma düşüncesi onu yavaş yavaş ailenin içine çeker. Başta yaptığı şeylerin her biri için bir gerekçesi vardır. Babasını korumak zorundadır. Ailesini savunmak zorundadır. İntikam almak zorundadır. Gücü elinde tutmak zorundadır.
Sorun şu ki, bu gerekçelerin sonu hiç gelmez. Birini öldürmek bir sonraki cinayeti gerekli hâle getirir. Bir düşmanı ortadan kaldırmak başka bir düşman yaratır. Gücü korumak için daha fazla güç gerekir.
Böylece Michael'ın değişimi bir anda gerçekleşmez. Film bize “Michael artık kötü oldu” demez. Onu küçük adımlarla eski hayatından uzaklaştırır.
Filmin en ilginç taraflarından biri de Michael'ın yaptığı şeyleri kendisine bile haklı gösterebilmesidir. Çünkü Michael hiçbir zaman kendisini kötü adam olarak görmez. Ailesi için yaptığını düşünür. Bu yüzden dönüşümü daha da rahatsız edicidir.
Çünkü gerçek hayatta da insanlar kendilerini genellikle kötü insanlar olarak görmezler. Yaptıkları şeylere bir neden bulurlar. “Başka seçeneğim yoktu” derler. “Ailem için yaptım” derler. “Bunu yapmak zorundaydım” derler.
Michael'ın trajedisi de biraz burada yatıyor: Ailesini korumak için ailesine dönüşüyor.
Filmin sonunda Kay ile yaptığı konuşma bunun en önemli anlarından biri. Kay, Michael'a ne olduğunu anlamaya çalışırken Michael ona her şeyin artık eskisi gibi olmadığını hissettirir. Ardından diğer adamlar odaya girer ve Michael'ın elini öper.
Kapı kapanır.
Kay dışarıda kalır.
Michael ise içeride, babasının bıraktığı dünyanın merkezindedir.
Bu kapı sadece bir odanın kapısı değildir. Michael'ın eski hayatıyla yeni hayatı arasındaki kapıdır.
Filmin başında Michael ailesinin dışında duruyordu. Filmin sonunda ise herkes ona Don Corleone olarak bakıyor.
Ve belki de filmin en acı tarafı şu: Michael sonunda istediği şeyi elde ediyor. Güç onda. Aile onun kontrolünde. Kimse ona karşı çıkamıyor. Ama bütün bunları elde ederken filmin başındaki Michael'ı kaybediyor.
Bu yüzden The Godfather'ı yalnızca “bir mafya ailesinin yükselişi” olarak görmek eksik kalıyor. Film aynı zamanda gücün insanı nasıl değiştirdiğini, aile adına yapılan şeylerin sınırlarının nasıl kaybolduğunu ve insanın kendi ahlaki çizgisini ne kadar kolay yeniden çizebildiğini anlatıyor.
Michael'ın trajedisi kötü biri olması değil. Kötü biri olmamak için başladığı yolun sonunda, tam olarak kaçmak istediği kişiye dönüşmesi.
Belki de bu yüzden filmin adı The Godfather olsa da hikâyenin en önemli karakteri Vito değil, Michael.
Çünkü Vito zaten kim olduğunu biliyor.
Michael ise kim olmak istemediğini bilerek başlıyor.
Ve filmin sonunda, tam olarak o kişiye dönüşüyor.
